San Chau va Dai Hong Mon
Salutation courtyard and Dai Hong gate

Khi ddê'n tuô?i 50 cu`ng vo+'i lê~ mu+`ng thu+o+.ng tho. nam 1840, Minh Mang chi'nh thu+'c cho kho+?i công xây lang, ti`m ra thê' ddâ't u+ng ý o+? chô~ hai sông Ta? Tra.ch va` Hu+~u Tra.ch nhâ.p la.i sông Hu+o+ng. Ðâ`u nam sau Minh Mang mâ't, Thiê.u Tri. tiê'p tu.c chi? dda.o dê'n 1843 thi` xây xong.

Nhâ.p va`o thê' chung, kiê'n tru'c lang ddu+o+.c khoanh la.i trong hi`nh mô.t hi`nh qua? tru+'ng thon vo+'i bu+'c tu+o+`ng khe'p ki'n da`i 1732 m va` cao 3 m ddê? ba?o vê. nhu+ng không ca?n tâ`m ma't va` do ddo' co' su+. ho`a ho+.p ca?nh tri' trong ngoa`i lang. Minh Mang cho da`o hô` Tru+o+`ng Minh ôm lâ'y phâ`n tâ?m tho+` phi'a tru+o+'c, va` ta'ch ra mô.t bô. phâ.n o+? ddâ`u la`m hô` ba'n nguyê.t bo.c go.n nu+?a tru+o+'c bu+?u tha`nh, vu+`a lâ'y ddâ't dda'p mô.t sô' nu'i con, vu+`a ta.o ra nhu+~ng ddô. thâ'p va` cao ddô'i lâ.p ta.o ra khoa?ng chênh lê.ch tuyê.t ddô'i tôn nhau.

Ma.t tru+o+'c lang la` Ða.i Hô`ng Môn o+? giu+~a, vo+'i Ta? va` Hu+~u Hô`ng Môn o+? hai bên. Qua cu+?u va`o sân châ`u Ba'i Ði`nh hi`nh vuông co' hai da~y tu+o+`ng dda' o+? hai bên. Cuô'i sân la` mô.t ddi?nh cao tu+'c nha` bia (Bi Ði`nh) xây trên go` dâ't cao 4.5 m chia la`m 3 câ'p vo+'i ý tu+o+.ng tru+ng "tam ta`i" (tro+`i, ddâ't, ngu+o+`i) ma` nhiê`u kiê'n tru'c trong lang cu~ng chung tu+ tu+o+?ng chi? dda.o na`y.

Qua Hoa`ng Tra.ch Mo^n xuô'ng 17 bâ.c dda' to+'i chô~ eo tha't cu?a hô` Tru+o+`ng Minh, cu~ng la` me'p cu?a Phu.ng Thâ`n So+n, vu+o+.t qua câ`u Trung Ða.o vo+'i Ta? Phu` va Hu+~u Bâ.t o+? hai bên, sang bên kia la` ddô`i Tam Ta`i, mo+? ddâ`u cho khu vu+.c lang vo+'i chu+'c nang a'n che. Trên ddô`i cao co' phu+o+ng Ði`nh Minh Lâu hai tâ`ng, co' thê? quan sa't ca?m nhâ.n ca? tô?ng thê? lang Minh Mang. Phu. ho.a la` hai ngo.n ddô`i Thanh So+n va Binh So+n o+? hai bên, la`m nên ddê? xây hai Tru. Biê?u cao vu't nhu+ mô.t su+. gia?i thoa't cu?a linh hô`n ho`a nhi.p va`o vu~ tru..

Ða`ng sau ba ddiê?m cao la.i ha. xuô'ng mô.t ddô. thâ'p âm la` hô` Tân Nguyê.t hi`nh ba'n nguyê.t, mô.t ddiê?m tu. thu?y ddê? ti'ch ddo.ng nhu+~ng nguô`n sinh khi' cho Bu+?u Tha`nh. Qua hô` co' chiê'c câ`u Thông Minh Chi'nh Tru+.c da`i 49 m va` rô.ng 4.2 m co' lan can thu+a thoa'ng. Phi'a bên kia la` Bu+?u Tha`nh, mô.t ddô`i tro`n cao co' tu+o+`ng quay ki'n da`i 270 m, trong la` phâ`n mô. vua. Qua 33 bâ.c ddê? lên cô?ng Bu+?u Tha`nh, mo+? mô.t lâ`n khi an ta'ng vua. ddây la` diê?m cao, ddê? phi'a sau tra?i ra mô.t khoa?ng trô'ng la` tha?m vu+o+`n, tro+? la.i ca'i thiên nhiên, hoang so+, va` mênh mang.

Trên bi`nh ddô`, toa`n lang câ'u tru'c da`n ra nhu+ mô.t thai nhi go+.i lên su+. ta'i sinh, va` trên tra'c ddô` ca't theo tru.c do.c xuyên tâm tu+` Ða.i Hô`ng Môn ddê'n Bu+?u Tha`nh, ca'c ddiê?m cao thâ'p xen va` da~n ca'ch xa nhau la.i co' da'ng dâ'p mô.t ngu+o+`i na`m ngu+?a thanh tha?n muô'n nhâ.p mi`nh vo+'i thiên nhiên, phu` ho+.p vo+'i vu~ tru. luâ.t tam ta`i ho`a nhâ.p Thiên, Ði.a, Nhân.


Chi D. Nguyen
References: Nga`n Nam Va.n Vâ.t & Lang cu?a Hoa`ng Ðê' Minh Ma.ng